خاقانی شروانی

«سگ را چو قبول و سنگ را دیدار است 

گر من ز سگ و سنگ کم آیم عار است

 من، سنگ‌دلِ سگ‌صفت، از رحمت تو

 نومید نیَم، چو سنگ و سگ را بار است»

 شب دامان خویش را در هر سوی گسترده بود و جهان را به پردۀ تیرگی می‌پوشید. شَروان، شهری از ارّان بخشی از ایران‌زمین در آن سوی ارس که به گفته‌ای شهریار دادگستر انوشروان آن را بنیاد نهاده است، در آرامش و تیرگی خفته بود. در این دیرگاه شب، شبی از نخستین سالیان سدۀ ششم هجری قمری، چراغ خانۀ علی که استادی درودگر بود و در این پیشه نام و آوازه‌ای در شَروان یافته بود، هنوز می‌افروخت و پرتوهایی لرزان به هر سوی می‌پاشید. خانگیان بیدار بودند و در رفت‌وآمد و تکاپو. در این شب، در خانۀ علی درودگر، کودکی دیده به دیدار جهان می‌گشود؛ کودکی که سرنوشت سرافرازی و بلندنامی را برای وی رقم زده بود. استاد درودگر نام فرزند دلبند را بَدیل نهاد که در آن روزگار نیز نامی چندان آشنا نبوده و کاربرد و روایی نداشته است. شاید خواست وی از برنهادن نامی چنین بر فرزند آن بوده است که در برنایی، جانشین و همتای پدر در پیشه و هنر درودگری گردد. لیک بازی‌های نغز و فریب‌آمیز روزگار به گونه‌ای است که هرگز نمی‌توان دل به هنجارها و رسم‌وراه‌ها خوش کرد و آینده را بر بنیاد آن‌ها پیش دید و گمان زد. جوان بلندپرواز و آرمان‌گرای شروانی اگر جانشین و بدیل کسی می‌بایست می‌شد، آن کس بزرگی نام‌آور و فرزانه‌ای ژرف‌اندیش و سخن‌گستر چون سَنایی می‌بایست بود:

 «بَدل من آمدم اندر جهان سنایی را

 بدان دلیل پدر نام من بَدیل نهاد »

 کتاب «خاقانی شروانی» از مجموعه کتاب‌های از ایران چه می‌دانم؟ در چهار فصل به نام و نشان، بالندگی و زندگی خاقانی، سفرها و میراث ادبی این سخن‌سرای پارسی می‌پردازد.

مؤلفکزازی، میر جلال الدین
مجموعه/شمارهاز ایران چه می دانم؟/ 85
چاپ اول1387
چاپ آخر1387
ویراست1
ناشردفتر پژوهشهای فرهنگی
شابک9643791254
ابعاد20 × 14/5 سانتی متر
تعداد صفحه120

قیمت 150,000ریال