میراث ادبی روایی در ایران باستان

در فرهنگ‌های پیش از خط، یعنی روزگاری که آثار ادبی نوشته نمی‌شد، هر سنت ادبی به صورت شفاهی وجود داشت و سینه به سینه منتقل می‌گشت. در روزگاری که ادبیات به صورت نوشتاری وجود نداشت، افرادی این اشعار و داستان‌ها را برای عامۀ مردم بیان می‌کردند. این افراد می‌توانستند تصنیف‌کننده – قوّال – نوازنده و یا نوازنده – قوّال و یا فقط قوّال – همراه یا بدون نوازنده – باشند. در این جا از «سرود مروارید» یا «سرود روان زیبا» که احتمالاً پیش از برافتادن دولت اشکانی تصنیف شده است، نیز باید نام برد. در این سرود وصف شاهزاده‌ای خردسال آمده است که والدینش وی را آماده سفر به مصر کردند، اما جامه فخرش(38) را از تن بیرون آورده و با او پیمان بسته‌اند اگر بتواند مرواریدی را که در دریا و در نزدیکی اژدهای گران‌دم یا مار صفیر‌زننده است بیاورد، در آن صورت می‌تواند جامه فخرش را بپوشد و با برادرش وارث ملکوت آنان شود. شاهزاده پس از گذشتن از سرزمین‌های گوناگون به مصر می‌رسد. همراهانش وی را ترک می‌کنند و او در نزدیکی مار سکنی می‌گزیند. در این میان یکی از خویشان شاهزاده وی را می‌بیند و به او هشدار می‌دهد و وی را از مصریان بر حذر می‌دارد. پس شاهزاده خود را به شکل مصریان درمی‌آورد تا وی را بیگانه نپندارند، اما مصریان متوجه این امر می‌شوند و از سر نیرنگ با او درمی‌آمیزند و شاهزاده پیمانش را به فراموشی می‌سپارد. از سوی دیگر، والدینش پس از پی بردن به آنچه روی داده است، نگران می‌شوند، پس از مشورت با بزرگان پارت نامه‌ای برای شاهزاده می‌نویسند و پیمانش را به یادش می‌آوردند. شاهزاده با خواندن نامه از خواب گران بیدار می‌شود، مار را به خواب فرو می‌برد، پس از ربودن مروارید راه مشرق‌ زمین را در پیش می‌گیرد و نامه نیز با نور خود وی را راهبر می‌شود. سرانجام به مکانی می‌رسد که والدینش جامۀ فخر را برایش فرستاده‌اند. آن را بر تن می‌کند و به دیدار والدین می‌شتابد و پدر نیز به وعدۀ خویش وفا می‌کند. 

کتاب «میراث ادبی روایی در ایران باستان» از مجموعه کتاب‌های از ایران چه می‌دانم؟ در دو فصل میراث ادبی روایی در دورۀ باستان و میراث ادبی روایی در دورۀ میانه به بررسی ادبیات روایی ایران می‌پردازد.

مؤلفزرشناس، زهره
مجموعه/شمارهاز ایران چه می دانم؟/ 64
چاپ اول1384
چاپ آخر1384
ویراست1
ناشردفتر پژوهشهای فرهنگی
شابک964379024x
ابعاد20 × 14/5 سانتی متر
تعداد صفحه120

قیمت 150,000ریال